معناشناسی واژگان اخلاقی خواص در قرآن کریم با تکیه بر تفسیر المیزان و آرای تفسیری آیت الله خامنه‏ ای (ره)

مطالب عمومی

نویسندگان

1 استاد همکار مدرسه عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

2 دانش پژوه کارشناسی ارشد مدرسه عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

چکیده

انتقال کلام هدفمند خداوند متعال در قرآن، به‌واسطۀ کلمات است و واژگان قرآنی نقش اصلی در بیان قصد خداوند در آیات ایفا کرده و باعث گسترش معنا می‌شوند. واژۀ خواص در قرآن کریم نیامده است. آنچه آمده است، واژه‌هایی است که این معنا را تبادر می‌کنند؛ مانند علما، اولوالباب، سابقون و یا مترفین. در جامعۀ امروز، روحانیون، معلمان، استادان، رؤسای کشوری و لشکری، هنرمندان، قهرمانان ورزشی و افراد باسابقۀ سیاسی و انقلابی از جملۀ خواص محسوب می‌شوند. هدف اصلی ما در این مقاله، شناخت واژه‌های اخلاقی خواص در قرآن کریم، طبق تفسیر المیزان و آرای تفسیری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) است. این تحقیق سعی دارد با استفاده از تفاسیر قرآن، به فهم واژگانی بپردازد که قرآن در توصیف اخلاق خواص به کار برده است. در قرآن، واژگان مخصوصی دربارۀ خواص به کار رفته است. با تحلیل واژگانی می‌توان به کارکردهای خواص در جامعه و تأثیرات آن‌ها پی برد. در مقالۀ پیش‌رو کوشش شده است تا پس از تعریف مفاهیمی مانند اخلاق، خواص و...، به ویژگی‌های اخلاقی خواص و معانی آن بپردازد. روش تحقیق در این مقاله به‌صورت تحلیلی ـ توصیفی و روش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن‌مسکویه، احمد بن محمد. (۱۳۹۴). تهذیب الاخلاق (ترجمه صلاح‌الدین سلجوقی). تهران: انتشارات عرفان.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۶). لسان العرب (ج. ۱۰). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ازهری، ابومنصور محمد بن احمد. (۱۳۸۴). تهذیب اللغه (تحقیق عبدالسلام محمد هارون). قاهره: مکتبة الخانجی.
اسحاقی، سید حسین. (۱۳۸۵). جام عبرت: بررسی عملکرد عوام و خواص در حادثه عاشورا با تکیه بر بیانات مقام معظم رهبری. قم: بوستان کتاب.
انوری، حسن. (۱۳۸۲). فرهنگ بزرگ سخن (ج. ۴؛ ویراستۀ کمال اجتماعی‌جندقی). تهران: سخن.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۷۰، ۳۰ بهمن). بیانات در اجتماع طلاب حوزه علمیه. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۷۲، ۲۹ دی). بیانات در خطبه‌های نماز جمعه دانشگاه تهران. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۷۳، ۲۰ شهریور). بیانات در درس خارج فقه. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۷۵، ۲۰ خرداد). بیانات در جمع فرماندهان لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله (ص). پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۸۳، ۲۶ فروردین). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۸، ۱۹ بهمن). بیانات در دیدار فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی ارتش. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
خامنه‌ای، سید علی. (۱۴۰۱). بیان قرآن: تفسیر سوره بقره. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۴۰۱، ۱۹ بهمن). بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان نیروی هوایی. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khamenei.ir
ذبیح، علیرضا. (۱۳۸۵). عرفان سرخ: تأثیر فرهنگ شهادت‌طلبی در حفظ ارزش‌های دینی. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۶۷). ترجمه تفسیر المیزان (ترجمه ناصر مکارم شیرازی و دیگران). تهران: رجاء.
طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر جوامع الجامع (ج. ۳؛ ترجمه احمد امیری شادمهری). مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
طریحی، فخرالدین. (۱۳۷۵). مجمع البحرین (ج. ۲؛ تحقیق سید احمد حسینی). تهران: کتابفروشی مرتضوی.
طیب، عبدالحسین. (۱۳۴۸). اطیب البیان فی تفسیر القرآن (ج. ۹). تهران: کتابفروشی اسلام.
عثمانی، محمد شفیع. (۱۳۷۹). تفسیر معارف القرآن (ج. ۳؛ ترجمه محمد یوسف حسین‌پور). تربت جام: شیخ‌الاسلام احمد جام.
فیومی، احمد بن محمد. (۱۳۵۶). المصباح المنیر (ج. ۲؛ تحقیق یوسف شیخ محمد). قاهره: دارالمعارف.
محقق، محمد باقر. (۱۳۹۱). دائرة الفرائد در فرهنگ قرآن (ج. ۴). تهران: بعثت.
مکارم شیرازی، ناصر، و دیگران. (۱۳۵۳). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مصطفوی، حسن. (۱۳۸۰). تفسیر روشن (ج. ۱۲). تهران: نشر کتاب.
مؤسسه فرهنگی هنری قدر ولایت. (۱۳۹۶). خواص و لحظه‌های تاریخ‌ساز (ج. ۲). تهران: مؤسسه فرهنگی قدر ولایت.
نجفی، محمدحسن. (۱۹۸۱). جواهرالکلام (ج. ۲۱؛ تحقیق رضا استادی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
 
 
دوره 12، شماره 24 - شماره پیاپی 24
این شماره به عنوان ویژه نامه اندیشه های قرآنی قائد شهید حضرت آیت الله امام خامنه ای (ره) منتشر شده است.
اسفند 1404
صفحه 57-73