ارتباط معنایی بین واژگان «امید، تعهد و اعتماد» از نگاه مقام معظم رهبری و مستندات قرآنی آن

مطالب عمومی

نویسندگان

1 استاد مدرسه فقه و قرآن، مجتمع آموزش عالی خواهران، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران

2 طلبه کارشناسی ارشد، مدرسه فقه و قرآن، مجتمع آموزش عالی خواهران، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

چکیده

امید، تعهد و اعتماد از مقولات مهم و اثرگذار در رشد فردی و اجتماعی انسان به شمار می‌آیند که ارتباطی عمیق و دوسویه با یکدیگر دارند. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای، به بررسی نسبت مفهومی این سه واژه در اندیشه مقام معظم رهبری و مستندات قرآنی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد امید به‌عنوان نیروی محرکه، اعتماد به‌عنوان سرمایه اجتماعی و تعهد به‌عنوان ضامن تحقق وعده‌ها، سه ضلع مثلثی هستند که در تعامل با یکدیگر زمینه‌ساز پیشرفت، انسجام ملی و آرامش روانی می‌شوند. در اندیشه رهبری، امید بدون اعتماد بی‌ثمر، اعتماد بدون تعهد ناپایدار و تعهد بدون امید بی‌انگیزه است. این سه عنصر در تعامل با یکدیگر، سرمایه اجتماعی را تقویت می‌کنند. همچنین با استناد به آیات قرآن، ترکیب امید به رحمت الهی، اعتماد به وعده‌های خدا و تعهد به عمل صالح، الگوی جامعی برای پیشرفت فردی و اجتماعی ارائه می‌دهد. تقویت این مثلث مفهومی در نهایت منجر به انسجام اجتماعی و ایستادگی در برابر تهدیدات خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم. (ترجمه ناصر مکارم شیرازی).
ابن‌فارس، احمد بن فارس. (۱۴۰۴). معجم مقاییس اللغة (به کوشش عبدالسلام محمد). قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
باقری، خسرو. (۱۳۹۰). درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
بانکی‌پورفرد، امیرحسین. (۱۳۹۲). منشور تربیتی کودک و نوجوان: مجموعه موضوعی بیانات مقام معظم رهبری در رابطه با تعلیم و تربیت کودک و نوجوان. تهران: نشر حدیث راه عشق.
بانکی‌پورفرد، امیرحسین. (۱۳۹۸). زن و خانواده (برگرفته از بیانات مقام معظم رهبری). تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی؛ دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای.
بانکی‌پورفرد، امیرحسین. (۱۴۰۰). عفاف و حجاب در سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی: برگرفته از بیانات حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
بهشتی، محمد. (۱۴۰۳). مبانی تربیت از دیدگاه قرآن. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای. (بی‌تا). بازیابی‌شده از https://khamenei.ir
پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری. (بی‌تا). Leader.ir. بازیابی‌شده از https://leader.ir
تقوی، نعمت‌الله. (۱۳۸۰). جامعه‌شناسی خانواده. تهران: انتشارات پیام نور.
جمعی از نویسندگان. (۱۴۰۰). درآمدی بر نظام‌نامه تربیتی المصطفی العالمیه. قم: معاونت فرهنگی تربیتی، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
جمعی از نویسندگان. (۱۴۰۲). کتاب دوم نظام‌نامه تربیتی المصطفی العالمیه: اهداف عملیاتی تربیت. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۷). خانواده متعادل و حقوق آن. قم: مؤسسه اسراء.
حرّ عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل‌البیت.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۸). مطلع عشق: گزیده رهنمودهای حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای به زوج‌های جوان (گردآوری محمدجواد حاج‌علی‌اکبری). تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۹). نرم‌افزار حدیث ولایت: مجموعه بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۹ [نرم‌افزار]. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی؛ قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۴۰۱). تفسیر سوره برائت. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
سید رضی، محمد بن حسین. (۱۳۷۹). نهج‌البلاغه (ترجمه محمد دشتی). قم: نشر مشهور.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی. (۱۴۰۹). من لا یحضره الفقیه (تصحیح علی‌اکبر غفاری). تهران: نشر صدوق.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۰۹). العین (تحقیق مهدی مخزومی). قم: نشر هجرت.
فلسفی، محمدتقی. (۱۳۹۳). کودک از نظر وراثت و تربیت. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۱۰). بحارالأنوار. بیروت: مؤسسه الطبع و النشر.
محقق داماد، سید مصطفی، و دیگران. (۱۳۸۷). دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (ج. ۲۲). تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
محمدی ری‌شهری، محمد. (۱۳۷۰). تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث (با همکاری حمیدرضا شیخی). قم: دارالحدیث.
محمدی ری‌شهری، محمد. (۱۳۸۰). حکمت‌نامه کودک (ترجمه عباس پسندیده). قم: دارالحدیث.
معین، محمد. (۱۳۸۶). فرهنگ معین. تهران: زرین؛ نگارستان کتاب.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.