مستندات قرآنی مبانی خداشناسی مواجهه با ظالمان بر اساس دعای چهاردهم صحیفه سجادیه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

1 استاد همکار مدرسه عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران

2 دانش پژوه کارشناسی ارشد، مدرسه عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

چکیده

مواجهه با دشمن و ظلم‌ستیزی یکی از مسائل راهبردی جامعۀ اسلامی است که نیازمند الگویی جامع مبتنی بر معارف وحیانی می‌باشد. دعای چهاردهم صحیفه سجادیه که ناظر به تظلم‌خواهی و استنصار در برابر ظالمان است، منظومه‌ای غنی از معارف را در این زمینه ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف استخراج مبانی و اصول مواجهه با دشمن از متن این دعا و تبیین بنیان‌های قرآنی آن انجام شده است تا الگویی کاربردی برای جبهۀ حق ارائه نماید. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است که با بهره‌گیری از روش «تحلیل محتوای کیفی» به واکاوی عمیق مفاهیم دعا و انطباق آن با آیات قرآن کریم پرداخته است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منظومۀ فکری امام سجاد (ع) در مواجهه با دشمن بر سه دسته از مبانی استوار است: ۱. مبانی خداشناسی: شامل آگاهی و نظارت مطلق خداوند بر ظلم، قطعیت یاری مؤمنان، حتمیت عذاب ظالمان و قدرت بی‌نهایت الهی در درهم‌شکستن ستمگران. نتیجۀ پژوهش بیانگر آن است که دعای چهاردهم صحیفه سجادیه، صرفاً یک مناجات فردی نیست، بلکه برنامه‌ای قرآنی برای مدیریت بحران در مواجهه با دشمنان است.

کلیدواژه‌ها


انصاری، محمدعلی. (۱۴۰۰). شرح صحیفه سجادیه: شکوه نیایش. قم: بیان هدایت نور.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (۱۴۱۰ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دارالکتاب الإسلامی.
حقی، اسماعیل بن مصطفی. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر.
رضوانی، علی‌اصغر. (۱۳۹۱). شرح صحیفه سجادیه: پیام‌ها و هدایت‌ها. قم: دلیل ما.
سیوطی، عبدالرحمان بن ابی‌بکر. (۱۴۰۴ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۳۸). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (تصحیح و تعلیق ابوالحسن شعرانی). تهران: مکتبة العلمیة.
طوسی، محمد بن حسن. (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فخر رازی، محمد بن عمر. (۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
قرائتی، محسن. (۱۳۷۴). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‎هایی از قرآن.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۹). الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. قم: مدرسه الامام علی ابن ابی طالب (ع).
ممدودی، حسن. (بی‌تا). ترجمه و شرح صحیفه سجادیه: شهود و شناخت. قم: بوستان کتاب.