بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و علم کیهان شناسی دربارة ماهیّت و خلقت نخست کیهان (با تاکید بر آراءِ تفسیری علّامه جوادی آملی در تفسیر تسنیم)

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده

دانش پژوه مقطع دکتری مدرسه عالی قرآن و حدیث جامعة المصطفی العالمیة نمایندگی خراسان

چکیده

در قرآن کریم آیاتی به چشم می خورد که ادّعا می شود ماهیّت و خلقت نخست کیهان و کائنات را گزارش می نمایند. مفهوم برخی از این آیات متعلّق به خلقت نخست کیهان، با توجّه به نظریة جدید علم کیهان شناسی (نظریة انفجار بزرگ) بسیار روشن تر از زمان گذشته به دست می آید. این نظریه، ماهیّت و خلقت نخست کیهان و جهان را تودة واحد عظیمی مشتمل بر بخار و گاز سوزان میداند که بر اثر انفجارات درونی و حرکت، تدریجًا تجزیه شد و کواکب و ستاره ها از جمله منظومة شمسی و کرّة زمین و دیگر سیّارات و کرّات پدید آمده اند. اگرچه این نظریه در ابتدای قرن بیستم میلادی مطرح شد، ولی قرآن کریم 1400 سال قبل در پرتو سه کلمه: «دخان»، «رتق» و «فتق» از حقیقت نظریة مزبور پرده برداشته که همین نکته می تواند اعتقاد به وحیانی بودن متن قرآن را راسخ تر نماید. پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی و بر پایة منابع کتابخانه ای، مفهوم و مفاد هر سه کلمة مزبور را از منظر بیانات تفسیری علّامه جوادی آملی بررسی نموده و به این نتیجه دست یافته است که معظّمٌ له در تفسیرش تسنیم مفهوم هر سه واژه را اشارة قطعی به ماهیّت و خلقت نخست کیهان و جهان دانسته و مفاد آنها را کاملًا مساوی با نظریة انفجار بزرگ دربارة ماهیّت و خلقت نخست کیهان تفسیر نموده است.  

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. قرآن کریم (ترجمة ابوالفضل بهرام پور)

    1. بغوی، حسین بن مسعود، (1422 ق)، معالم التّزیل فی التّفسیر والتّاویل، بیروت، دارالفکر.
    2. بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه، (1388ش)، مجموعة مقالات قرآن و علوم روز (قرآن و علوم طبیعی2)، مشهد، انتشارات بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه.
    3. جوادی آملی، عبدالله، (1399 ش)، تسنیم، چاپ دوّم، قم، مرکز نشر اسرآء.
    4. خطّاط و معرفت، مجتبی و حامد، (۱۳۹۳ش)، ترجمة التّمهید فی علوم القرآن، قم، انتشارات تمهید.
    5. ذهبی، محمّد حسین (1425ق)، التّفسیر والمفسّرون، بی مکا، آوند دانش للطباعة والنّشر.
    6. رازی، عبدالرّحمان بن محمّد ابن ابی حاتم، (1424ق)، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، داراالفکر.
    7. رضایی اصفهانی، محمّد علی، (1383 ش)، درآمدی بر تفسیر علمی قرآن، چاپ دوّم، تهران، انتشارات اسوه.
    8. رضایی اصفهانی و کاظمی، محمّد علی و محسن ملّا، (1389 ش)، اعجازها و شگفتی های علمی

    قرآن، چاپ دوّم، قم، انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن.

    1. زرکشی، بدرالدّین محمّد بن عبدالله،(1408 ق)، البرهان فی علوم القرآن (تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطّا)، بیروت، دار الفکر.
    2. سبحانی، جعفر، (1383 ش)، قرآن و اسرار آفرینش، چاپ سوّم، قم، مؤسّسة بوستان کتاب.
    3. سیوطی، جلال الدّین شافعی، (بی تا)، الاتقان فی علوم القرآن، تحقیق: محمّد ابوالفضل ابراهیم، بی مکا، منشورات شریف رضی – بیدار عزیزی.
    4. طالقانی، سیّد محمود، (بی تا)، پرتوی از قرآن، بی مکا، شرکت سهامی انتشار.
    5. طباطبائی، محمّد حسین، (1396 ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، چاپ سوّم، تهران، دارالکتب الاسلامیّه.
    6. عثمانی دیوبندی، محمّد شفیع، (1428 ق)، معارف القرآن، کراچی، ادارة معارف.
    7. مطوری و مرادی، علی و فاطمه ، (1402 ش)، تفسیر علمی قرآن کریم، قم، مؤسّسة بوستان کتاب.
    8. کلانتری، ابراهیم، (1382 ش)، قرآن و چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، تهران، دفتر نشر معارف.
    9. گروه نویسندگان مجتمع آیت الله طالقانی، (1387ش)، درسهایی از قرآن، چاپ دوّم، بی مکا، شرکت سهامی انتشار.
    10. گلشنی، مهدی، (1387 ش)، قرآن و علوم طبعیت، چاپ چهارم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
    11. مَودُودِی، ابوالاعلی، (2007 م)، تفهیم القرآن، چاپ 47، لاهور، ترجمان القرآن.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار